پانسمان فوم چیست؟ کاربرد آن برای زخم های ترشح دار

پانسمان فوم بیشتر برای زخم هایی که ترشح متوسط تا زیاد دارند مناسب هستند.

فوم های پلی یورتان، ترشح را می گیرند و نگه می دارند، مانع جمع شدن مایع دور زخم شده و نمی گذارند پوست اطراف آن خیس و پوسیده شود.

موقع انتخاب حواستان باشد که فوم چسبنده یک چیز است، غیر چسبنده چیز دیگر… و سیلیکونی کلاً حساب جدایی دارد. پاشنه و ساکرال هم که مدل مخصوص خودشان را دارند.

پانسمان فوم چیست و برای چه زخمی مناسب است؟

پانسمان فوم از جنس پلی یورتان جاذب ساخته می شود و ساختاری اسفنجی و متخلخل دارد.

این ساختار، اگزودای و ترشحات زخم را جذب کرده و در لایه های داخلی خود نگه می دارد، بدون آنکه رطوبت به پوست اطراف زخم برگردد یا باعث خیس خوردگی (ماسیراسیون) پوست سالم شود.

محیط مرطوب متعادل شرایط ایده آلی برای مهاجرت سلول های اپیتلیال، تشکیل بافت گرانوله و تسریع بسته شدن زخم فراهم می کند.

زخم هایی که معمولاً بهترین پاسخ را به پانسمان فوم می دهند عبارت اند از:

• زخم بستر (Pressure Ulcer) در مراحل II تا IV
• زخم پای دیابتی با ترشح متوسط
• زخم های وریدی و شریانی
• زخم های جراحی باز با ترشح
• سوختگی های سطحی تا نیمه عمقی با ترشح

تفاوت پانسمان فوم چسبنده، غیرچسبنده و سیلیکونی

تفاوت این سه مدل بیشتر در نحوه ثابت ماندن پانسمان و میزان تروما هنگام برداشتن آن است.

فوم چسبنده (Adhesive Foam)

دارای لبه های چسب دار است که پانسمان را بدون نیاز به فیکساتور یا باند ثانویه، در جای خود نگه می دارد. برای زخم هایی که در نواحی کم تحرک بدن قرار دارند و پوست اطراف سالم است، کاربرد دارد.

در Biatain Adhesive، حاشیه هیدروکلوئیدی برای ثابت ماندن روی پوست طراحی شده و سازنده استفاده از آن را برای زخم های دارای ترشح کم تا زیاد ذکر می کند.

فوم غیرچسبنده (Non-Adhesive Foam)

فاقد چسب است و نیاز به پانسمان ثانویه یا باند برای فیکس شدن دارد.

این نوع برای پوست های حساس، شکننده یا بیمارانی که به طور مکرر باید پانسمان تعویض شود، کاربرد دارد. چون خطر آسیب پوستی هنگام برداشتن پانسمان کمتر است.

Biatain Non-Adhesive کلوپلاست نمونه ای از این گروه است که برای پوست های حساس اطراف زخم طراحی شده و طبق اطلاعات سازنده، می تواند برای زخم های کم تا پر ترشح استفاده شود.

فوم سیلیکونی (Silicone Foam)

لایه تماس با زخم از جنس سیلیکون نرم است.

این نوع، بدون آسیب به بافت گرانوله یا پوست تازه ترمیم شده برداشته می شود و برای زخم های مزمن، بیماران سالمند با پوست نازک و زخم هایی که نیاز به تعویض مکرر دارند، انتخاب اول محسوب می شود.

پانسمان فوم پاشنه و ساکرال برای زخم بستر

پانسمان فوم پاشنه و ساکرال برای زخم بستر دو نوع پانسمان تخصصی هستند که با توجه به شکل آناتومیک پاشنه و ناحیه ساکروم طراحی شده اند.

مانند مدل های مخصوص پاشنه پا که برای زخم بستر ناحیه پاشنه با فرم قالبی مناسب تولید می شوند، یا مدل های ساکرال که برای پوشش ناحیه دنبالچه و باسن در بیماران بستری طراحی شده و با فرم پروانه ای، انطباق بهتری با این ناحیه پرفشار دارند.

پانسمان فوم چند روز باید روی زخم باقی بماند؟

میزان ترشح، وضعیت بستر زخم، نشت، جابه جایی پانسمان و دستور سازنده تعیین می کنند پانسمان چه زمانی باید تعویض شود.

برای مثال، کلوپلاست برای Biatain Adhesive و Biatain Non-Adhesive حداکثر زمان استفاده را تا ۷ روز اعلام کرده است؛ این عدد به معنی باقی ماندن اجباری پانسمان برای هفت روز نیست و اگر ظرفیت جذب زودتر پر شود، تعویض باید زودتر انجام شود.

در مورد Zetuvit Plus Silicone Border نیز شرکت HARTMANN مدت استفاده را تا ۷ روز، وابسته به میزان اگزودا، ذکر کرده است.

نشانه های مهم اشباع یا نیاز به تعویض عبارت اند از:

• نشت ترشحات از اطراف پانسمان؛
• بیش از حد مرطوب یا سنگین شدن پانسمان؛
• جدا شدن یا شل شدن پانسمان؛
• رسیدن ترشحات به حاشیه و پوست اطراف؛
• آلودگی یا کثیف شدن پانسمان؛
• تغییر وضعیت زخم که نیاز به ارزیابی مجدد دارد.

معرفی 4 محصول شناخته شده پانسمان فوم + کاربرد

1- بیاتین فوم کلوپلاست

خانواده Biatain از فوم های پلی یورتان Coloplast است. مدل های غیرچسبنده و چسبنده آن برای مدیریت اگزودا طراحی شده اند و ساختار سه بعدی فوم به جذب عمودی و نگهداری ترشحات کمک می کند.

مدل غیرچسبنده برای پوست اطراف حساس و مدل چسبنده جهت ثابت ماندن پانسمان روی پوست اهمیت دارد.

2- فوم سیلیکون بیاتین

Biatain Silicone یک فوم جاذب با چسب سیلیکونی ملایم است. کلوپلاست توضیح می دهد که این خانواده علاوه بر فوم نرم و انعطاف پذیر، از فناوری 3DFit برای تماس نزدیک تر با بستر زخم استفاده می کند.

3- زتوویت پلاس سیلیکون هارتمن

Zetuvit Plus Silicone را نباید دقیقاً هم رده یک فوم پلی یورتان معمولی در نظر گرفت. این محصول یک سوپرابزوربر سیلیکونی است که برای زخم های با ترشح متوسط تا زیاد طراحی شده و تمرکز آن بر ظرفیت بالای جذب و نگهداری اگزوداست.

4- یورودرم فوم پاشنه

Euroderm Foam Heel از خانواده پانسمان های فوم پاشنه یوروفارم است و شکل اختصاصی آن برای ناحیه پاشنه طراحی شده است. اطلاعات موجود درباره این محصول آن را یک فوم پلی یورتان هیدروسلولار چندلایه برای مدیریت زخم پاشنه معرفی می کند.

چه زمانی پانسمان فوم انتخاب مناسبی نیست؟

موارد احتیاط در پانسمان فوم + علائم هشدار

پانسمان فوم برای همه زخم ها مناسب نیست و انتخاب نوع آن به سه عامل بستگی دارد: میزان اگزودا – وضعیت پوست اطراف زخم – محل قرارگیری پانسمان.

توصیه متخصصین حافظ طب نوین این است که پانسمان فوم را در موارد زیر استفاده نکنید یا با احتیاط بیشتر زیر نظر پزشک معالج استفاده کنید:

• زخم های خشک یا با ترشح بسیار کم
• زخم های عفونی فعال بدون کنترل عفونت زمینه ای
• زخم هایی با بافت نکروزه ضخیم که نیاز به دبریدمان دارند
• زخم های سرطانی یا با خونریزی فعال بدون نظارت پزشک

سوالات متداول

پانسمان فوم برای چه میزان ترشحی مناسب است؟

فوم ها برای زخم های با ترشح متوسط تا زیاد طراحی شده اند اما ظرفیت جذب انواع آنها متفاوت است.

فوم سیلیکونی چه مزیتی نسبت به فوم معمولی دارد؟

مزیت اصلی در نوع چسبندگی است. سیلیکون می تواند اتصال ملایم تری ایجاد کند و هنگام برداشتن پانسمان، آسیب کمتری به پوست اطراف وارد کند، بنابراین برای پوست شکننده می تواند گزینه مناسب تری باشد.

آیا زتوویت پلاس سیلیکون همان فوم معمولی است؟

Zetuvit Plus Silicone در گروه پانسمان های فوق جاذب قرار می گیرد و تمرکز آن بر جذب و نگهداری حجم بالای اگزوداست. بهتر است هنگام انتخاب، آن را با ظرفیت جذب فوم های پلی یورتان معمولی مقایسه کرد، نه صرفاً با توجه به وجود لایه سیلیکونی.

آیا فوم ساکرال برای زخم عمیق مناسب است؟

ممکن است در برخی زخم های عمیق کاربرد داشته باشد، اما انتخاب پانسمان به عمق، ترشح، بافت موجود و وضعیت زخم بستگی دارد و فوم تخت برای تمام زخم های عمیق مناسب نیست.

فوم پاشنه بهتر است یا فوم معمولی؟

برای زخمی که در پاشنه قرار دارد، طراحی اختصاصی فوم پاشنه می تواند پوشش و تثبیت بهتری ایجاد کند اما مناسب بودن آن به شرایط خود زخم بستگی دارد.